Өткир жукпалы ишек инфекциялары профилактикасы.

Қозғатыушы түрине байланыслы бактериал ишек инфекцияларының бир неше түрлери ажратылады: сальмонеллёз, дизентерия, иерсиниоз, эшерихиоз, кампилобактериоз, көк ириң таяқшасы, клостридиялар, клебсиеллалар, протей келтирип шығаратуғын өткир ишек инфекциясы, стафилококклы аўқаттан зәҳәрлениў, иш сүзеги, тырыспай.

Сонғы жылларда алып барылған изертлеўлер өткир ишек инфекциялары келтирип шығаратуғын микроорганизмлер қәсийетлериниң өзгерип  атырғанлығын, бактерияғақарсы препаратларға турақлылығының артыўы,  сыртқы орталық тәсирлерине шыдамлылық, штаммлардың вирулентлиги артқанлығын көрсетпекте. Сондай-ақ кеселлик келип шығыўында макроорганизм  қәсийетлери: қосымша кеселликлер, организмниң төмен реактивлиги, ишек дисбактериозы, наўқаслардың жақсы аўқатланбаўы да әҳмийетке ийе.

Инфекция дереги – өткир ишек кеселлиги менен кеселленген  наўқаслар ҳәм кеселлик қозғатыўшысын тасыўшылар. Наўқаслар козғатыўшыларды сыртқы орталыққа дәрет, қусық массасы арқалы ажратады. Дизентерия менен аўырған наўқастың дәретиниң 1 гр. миллионға шекем, иш сүзеги менен кеселленген наўқаста болса 10 миллионға шекем кеселлик қозғатыўшы бактериялар болыўы мүмкин.

Кеселлик азық-аўқат өнимлери (суў, сүт, майек, тортлар, гөш), турмыс  буйымлары (ыдыслар, сүлгилер,  ойыншықлар, есик услағышлары), суўы патасланған ашық суў ҳәўизлеринде шомылыўарқалы жуғыўы мүмкин. Кеселликтиң алдын алыўда жеке гигиена қағыйдаларына әмел қылыў (хәжетханадан шыққанда, наўқасларға қарағанда, аўкатланыўдан алдын қолларды жуўыў, науқаслардың ыдыслары ҳәм сүлгилерин бөлеклеў) тийкарғы орынды ийелейди.

Өткир ишек инфекцияларының белгилери козғатыўшының түрине, наўқастың жасына ҳәм кеселлениўден алдынғы жағдайына  байланыслы. Жасырын дәўир бирнеше сааттан 21 күнге шекем даўам етеди. Қозғатыўшыларының түри көплигине қарамастан, бул кеселликлер бир-бири менен уқсас, олардың көпшилиги ҳалсызлық, дене ыссылығы көтерилиўи, кеўил айныўы, қусыў, иш кетиўи менен өтеди, усының ушын халық арасында бул кеселликлер бир сөз бенен «иш аурыў» деп аталады.

Өткир ишек инфекциялары  ошақларында ҳәмде өткир ишек инфекциялары  менен кеселлениўдиң эпидемик көтерилиўинде эпидемияға қарсы илажлар инфекция дерегине, инфекцияның жуғыў жолларын жоқетиўге ҳәмде  жуғыў қәўипи жоқары болған шахслар организминиң қорғаныў күшин асырыўға қаратылған.

Бунда инфекция дерегине каратылган илажлар – өткир ишек инфекциялары  наўқасларын уақтында анықлаў, оларды бөлеклеў, емлеўханаға жатқарыў болып табылады.

 Инфекцияның жуғыў жолларын жоқ етиўде жеке гигиена қағыйдаларына әмел қылыўдың әҳмийети үлкен, өткир ишек инфекциялары бийкарға «патас қоллар кеселлиги» деп аталмаған, яғный аўқатланыўдан алдын, ҳәжетханадан соң қолларды сабынлап жуўыў, тырнақларды өз ўақтында алыў, қолларды барқулла таза услаў, шаңарақта өз сүлгисинен, той-мерекелерде жеке қол орамаллардан пайдаланыў кеселликлердиң жуғыўының алдын алады. Сондай-ақ:

-баланы 6 айға шекем тек көкирек сүти менен бағыў, қосымша аўқатлардырыўда аўқатын ҳәр сапар тазадан таярлап бериў, аўысқан аўқатын сақлап қоймаў. Баланы аўқатландырыўдан алдын қолды сабынлап жуўыў, аўқатландырыўда пайдаланылатуғын шийше хам сорғышы қайнатып жуўыў лазым, себеби олардың таза жуўылмаўы себепли микроблардың көбейиўи ушын шараят жаратылады.

-Суўды қайнатып ишиў;

-Мийуе-палыз  өнимлеринпайдаланыўдан алдын ағын суўда жақсылап жуўыў;

-Азық-аўқат өнимлерине  қабыллаўдан алдын жақсылап термик ислеў бериў:

-Тез бузылатуғын азық-аўқат өнимлерин хана температурасында көп сақламаў,  суўытқышта сақлаў:

– Жасаў орынларын  таза сақлаў:

-Ҳәжетхана ҳәм жуўыныў ханасының санитариялық  жағдайын сақлаў.

Сыртқы орталықты, ашық суў ҳәўизлериниң патасланыўының алдын алыў, жеке гигиена қағыйдаларына толық әмел қылыў, сыпатлы суў ҳәм азық-аўқат өнимлеринен пайдаланыў – өткир ишек инфекцияларының алдын алыўдың тийкарғы илажлары, себеби кеселликти емлегеннен көре оның алдын алыў мың мәрте абзал.