АЎҚАТТАН ЗӘҲӘРЛЕНИЎИНИҢ АЛДЫН АЛАЙЫҚ

Аўқаттан зǝҳǝрлениўиниң алдын алайық Соңғы жыллары, халқымыз арасында қолдан мийўе ҳǝм палыз өнимлеринен консерва ислеў ен жайып атыр. Əлбетте, бул жақсы нǝрсе, бирақ исленген өнимлер санитариялық-гигиеналық қǝделерге толық жуўап бермегенликтен айырымлары бузылып кетиўи нәтийжесинде адамлардың зǝҳǝрлениў жағдайлары ушыраспақта. Аўқатлық затлардан зǝҳǝрлениўдиң келип шыгыў себеплери төмендегише болады: Аўқатлық затларға микробтыӊ зǝҳǝриниң (токсининиң) түсиўи ҳǝм аўқатлық затларға ҳǝр қыйлы нǝрселер қосылса, бундай аўқатлар гөнерген (бузылған) деп аталады. Усындай аўқатларды адам ишип жеген жағдайларда зǝҳǝрлениўи мүмкин. Аўқаттан зǝҳǝрлениў өзиниң келип шыгыў себеплерине қарап еки түрли болады. Бириншиси, жаратылысы микроблық аўқатлардан зǝҳǝрлениў; екиншиси, жаратылысы микроблық емес аўқатлардан зǝҳǝрлениўи мүмкин. Булардың себеплери ҳǝр қыйлы болыўына байланыслы клиникалық белгилериде ҳǝр қыйлы болады. Егер аўқатқа микробтың түсиўи нǝтийжесинде адам зǝҳǝрленсе, ол аўқатларда келип шыгыў дǝўири (инкубациялық) 12 саат даўамында, айырым ўақытта 24 саатқа созылыўы мүмкин. Бунда қайта-қайта қусыў ҳǝм иш өтиў болады. Адам ҳǝлсизленеди, үлкен дǝретте қан излери болады. Дене температурасы көтериледи. Бундай жағдайларда аўырыўдың 80% жеңил болып өтеди. Бул ўақытта адам аўқатқа қарағысы келмейди, қарны аўыра баслайды. Аўқатлық затларға микробтың зǝҳǝри (токсини) түссе аўырыў бир қанша қыйынырақ өтеди. Келип шығыў дǝўири 2 сааттан 12 саатқа дейин созылады. Соны да айтып өтиўимиз керек, қаншелли бул дǝўир қысқа болса, соншелли бул наўқастың жағдайы төмен болады. Наўқаста кеселликтиӊ төмендегише белгилери гүзетиледи: қусаў, иши өтиў, дене температурасыныӊ көтерилиўи, мойында аўырыў пайда болыў, қулақ шыңлаўы. Ал уйде таярланған қыяр, помидор, баклажан икрасы, қаўын ҳǝм мийўелерден бастырылған консерваларды жеп зǝҳǝрленсе, наўқаста кеселликтиӊ белгилери күшли өтеди. Бундай жағдайда өлимге алып келиўи мумкин. Ыдыслардыӊ жақсылап жуўылмаўынан, аўқатларға зǝҳǝрли химикатлардың түсиўи нǝтийжесинде адам организми зǝҳǝрленеди, аўырыў белгилери узақ ўакытқа дейин билинбейди, организмде күшли зǝҳǝрлениўди пайда етеди. Улыўма айтқанда, аўқаттан зǝҳǝрлениўдиң алдын алыў ушын төмендегилерди есте сақлаў шǝрт: -аўқатларға микроб, зǝҳǝрли затлар ҳǝм басқа да нǝрселердиң қосылыўының алдын алыў; -пайдаланатуғын ыдыслар, аўқат сақланатуғын орынлар таза ҳǝм санитариялық гигиеналық талапларға жуўап бериўи зǝрур. Аўқаттың қандай түринен зǝҳǝрленген жағдайда да тез шыпакерге хабар берилиўи керек.

Караөзек районы санитария эпидемиологиялық тынышлық ҳǝм жǝмийет саламатлығы бөлими санитария врач жǝрдемшиси: М.Икласова.