«ӨТКИР ЖУҚПАЛЫ АСҚАЗАН-ИШЕК КЕСЕЛЛИГИ – “ДИАРЕЯ” ҚАНДАЙ КЕСЕЛЛИК?»

Əдетте жаз мəўсиминде өткир жуқпалы асқазан-ишек кеселликлери, яғный диарея менен кеселлениўшилик көбейеди.
Диарея – ҳəр қыйлы бактерия, вирус ҳəм басқа паразитлер келтирип шығарыўшы инфекциялар симптомы болып, оның баслы белгиси əдеттегиден өзгеше суткасына 3 ҳəм оннан көп мəрте суйық иш өтиўи менен характерленеди. Наўқасланған адамның динкеси қурып, иштейи жоғалады. Соңынан кеўил айныў, қусыў ҳəм иш өтиў белгилери қосылыўы мүмкин. Диареяда суткасына 10-20 мəрте, ҳəттеки оннан да жийи иш өтиўи бақланады. Суйық үлкен дəрет пенен организм көп муғдардағы суйықлығын жоғалтады ҳəм өз ўақтында медициналық жəрдем көрсетилмесе ақыбети өлим менен тамамланыў итималы пайда болады.
Диарея кеселлиги адамға қалай жуғады?
Кеселлик қоздырыўшылары көбинше адам яки ҳайўанлардың дəрети менен патасланған суў арқалы тарқалады. Бундай суўды ишиў, аўқат таярлаў, жуўыныў мақсетинде пайдаланыў нəтийжесинде адамда кеселлик пайда болыўы итимал. Жеке гигиена қəделери сақланбаған жағдайда адамнан адамға да жуғады. Азық-аўқатлардың надурыс таярланыўы яки сақланыўы кеселлик келтирип шығарыўшы себеплердиң бири болып табылады. Дəрет пенен патасланған суў менен суўғарылған палыз, бақша өнимлерин тазалап жуўылмаған жағдайда қабыл қылыу арқалы микроблар адам организмине түседи, кеселлик келтирип шығарады.
Диареяныӊ алдын алыў илəжлары
Диарея кеселликлериниң алдын алыўға ҳəм емлеўге болады.
Буның ушын:
• қəўипсиз, сапалы ишимлик суўынан пайдаланыўымыз керек. Арнаўлы тазаланған ямаса қайнатылған суў ишиў, балаларды да сол əдетке уйретиў зəрүр;
• жаз айларының ыссы күнлеринде ашық суў ҳəўизлеринде шомылғанда суўдың тазалығына итибар бериў ҳəм бул суўды жутып алмаў;
• тез бузылатуғын азық-аўқатлық өнимлерди суўытқышта сақлаў, олардың пайдаланыў мүддети өтип кеткен жағдайда жемеў;
• овощ-мийўе өнимлерин таза суўда жақсылап жуўып жеў, əсиресе жерге жақын өсетуғын қулпынай сыяқлы өнимлердиң тазалығына жүдə үлкен итибар бериў керек;
• ыдыс-табақлардың таза жуўылыўына ҳəм сақланыўына итибар бериў, шийки ҳəм писирилген өнимлерди туўраў ушын бөлек-бөлек тақтайшалар, пышақлардан пайдаланыўымыз керек,
• белгиленбеген орынларда, көшелерде сатылып атырған, қандай шараятта ҳəм кимлер таярлағанлығы белгисиз азықлық затларды жемеў;
• жеке гигиена қəделерин сақлаў, қолды сабынлап жуўыў дəркар. Əсиресе ҳəжетханадан соң, баланың дəретин тазалаған соң, малларға қараў, қораларды тазалағаннан кейин, азық-аўқат таярлаўдан алдын, аўқат жеў ҳəм баланы аўқатландырыўдан бурын қолды сабынлап жуўыўды зинҳар естен шығармаўымыз керек;
• аўыл, қала ҳəм басқа да халық жасаў орынларында, үйлеримизде шығындылардың жыйналып қалмаўын кадағалап, бəрқулла тазалап барыўымыз керек,
• шыбын, нангөрек ҳəм тағы басқа жəнликлердиң көбейиўине жол коймаў илəжлары диареяның алдын алады.
Кеселлик белгилери пайда болган жағдайда дəрҳал емлеў-профилактикалық мəкемелерине мүрəжат етиў зəрүр. Бул мəкемелерде суйықлық ишкизип емлеў пунктлери ислеп тур ҳəм олар регидрон яки басқа тийисли препаратлар менен тəмийинленген. Хабарласқан ҳəр бир науқасқа тийисли жəрдем көрсетиледи.
Өз бетинше ҳəр қыйлы дəрилер, антибиотиклер ишиў мүмкин емес, себеби диареяны қайсы микроб шақырғанын билмей турып емлеў қыйын ҳəм тəсир етиўши дəрилер буйырылмаса науқастың жағдайы ауырласып кетиўи итимал. Бул əсиресе кишкене балалар ушын жүдə қəўипли.
Ҳүрметли пуқаралар өзимиз ҳәм жақынларымыздың саламатлығын сақлаў өз қолымызда екенлигин естен шығармайық!

Коӊырат районы Cанитария
эпидемиологиялык тынышлық
ҳәм жәмийет саламатлығы бөлими
врач эпидемиологы: Атаниязова Алёна