Туӯры аӯқатланыӯды билесизбе?

Аӯқат-инсанның өмир искерлиги ҳәм өсиӯи ушын зәрүр болған күшти бериӯши дерек саналады. Организм ушын зәрүр азықлық өнимлер 6 топарға бөлинеди: углевод, белок, май, витаминлер, минерал элементлер ҳәм суӯ. Туӯры аӯқатланыӯ усы өнимлердиң бир-бирине сәйкес ҳәм жетерли муғдарда организимге түсиӯи арқалы әмелге асады. Аӯқатланыӯ адамның жасы, жынысы, физикалық жүклемеси, климат ҳәм мәӯсимгеде байланыслы болады. Соныда айтып өтиӯ керек ҳеш бир аӯқат өз-өзинен жақсы ямаса жаман болып қалмайды. Барлық түрдеги аӯқат өнимлери өзиниң азықлық баҳасына ийе. Тек ғана оларды жеп атырғанымыз емес, қашан ҳәм қандай шараятта жеп атыранымыз зәрүр саналады. Ҳәзирги күнде туӯры аӯқатланыӯдың бир неше қағыйдалары ислеп шығылған.
1. Аӯқатланып атырғанда ҳеш қашан жумыс ҳәм машқалалар ҳаққында ойлаӯ керек емес.
2. Аӯқатты ҳәр күни күнниң мәлим бир бөлиминде ҳәм бир ӯақытта жеӯ керек. Себеби асқазан соған көнлигеди ҳәм сол ӯақытта шире ажыратыӯды көбейтеди.
3. Аӯқатты жақсылап шайнап (кеминде 15 мәртебе) жеӯ керек. Аӯқат аӯыз бослығында қанша көп турса ҳәм шайналса, асқазанда шире сонша көп ажыралып шығады ҳәм ас сиңириӯ процесси сонша аңсат кешеди.
4. Дастүрҳан әтирапында шаршаған ямаса ашыӯланған кейпиятта отырыӯға болмайды. Аӯқат жеӯден алдын 10-15 минут алдын барлық машқалаларды умытып, тынышланған ҳалда аӯқатланыӯға таярланыӯ керек.
5. Жеп атырған аӯқат өнимлери ҳәр қыйлы болыӯы, бирақ оны нормадан асырып жибермеӯ керек. Соныда естен шығармаӯ керек, асқазан көлеми 350-450см3.
6. Аӯқат пенен бирге чай орнына компотлар ямаса қайнатылған суӯ ишиӯ усынылады, себеби чай қурамындағы танин препараты аӯқат қурамындағы темирдиң организмге толық сорылыӯына тосқынлық қылыӯы мүмкин.Буннан тысқары аӯқат пенен бирге гәзли салқын ишимликлер ишиӯде усынылмайды.
7. Аӯқат рационын дүзиӯде, адам организиминиң өзине тән қәсийетлери ҳәм жасаӯ шараяты есапқа алыныӯы керек. Төрт мезгил аӯқатланыӯ мақсетке муӯапық болып, күнлик желинген аӯқаттың 25% азанғы, 35-40% түслик, 10-15% түстен кейинги чай ҳәм 25% кешки аӯқатқа туӯра келиӯи керек.

Қарақалпақстан Республикасы Санитария-эпидемиологиялық тынышлық ҳәм жәмийет саламатлығы басқармасының жәмийетшилик пенен ислесиӯ бөлими.