Эхиноккокоз кеселлиги ҳаққында нелерди билемиз?

Эхинококкоз дунья жүзинде кең тарқалған паразитар кеселликлердиң бири болып, Орта Азия мәмлекетлеринде соның ишинде Өзбекстан ушында эндемик есапланады. Бул кеселлик тийкарынан шарўашылық раўажланған аймакларда көплеп ушырасады.
Кеселлик тийкарғы дереги ийтлер, қасқырлар, сағаллар, динго ийтлери болып, олардың ишегинде жетилген эхинококк раўажланады ҳәм жасайды. Паразиттиң жетилген буўынлары дәрет арқалы ажыралып сыртқы орталыққа түседи, соң ийттиң жүнине силекейине (жалап тазалағанда) топыраққа, шөплерге түседи.
Адамларға кеселлик ҳайўан менен (әсиресе ийтлердиң жүнин сыйпалағанда) қатнаста болғанда эхинококк майегин жутқанда жуғады.

Эхинококк майеги ишекке түскеннен кейин қан арқалы баӯырға, соның менен бирге өкпе, мый ҳәм басқа ағзаларға жайласады ҳәм сол жерде раӯажланады.
Белгилери: Эхинококкоз ҳәр қыйлы өтеди. Ол паразиттиң жайласыӯ орнына, эхинококклардың қаншелли тез өсиӯине, үлкен кишилигине, сондай-ақ, наӯқас организиминиң иммунитетине байланыслы. Кеселлик балалардың ақлый ҳәм физикалық жақтан өсиўине тосқынлық қылып, мийнет қәбилетин пәсейтириўине алып келиўи мүмкин. Эхиноккокоз бенен аўырған наўқасларда айырым ўақытлары дене температурасы көтериледи, басы аўырады, иштейи жоғалады, тутқанақ тутыўы, ләң болыўы, кемқанлық жүз бериўи гүзетиледи.
Бул кеселлик әсиресе балаларда аўыр кешеди.
Емлениӯи Эхинококкоздың тийкарғы емлеў усылы хирургиялық операция ҳәм паразитке қарсы дәри препаратлары қолланылады.

Алдын-алыў ушын не ислеӯимиз зәрүр: Эхиноккокозға қарсы гүресиў ушын халық жасайтуғын орынларды абаданластырыў, халықтың медициналық билимин асырыў, оларға эхинококкоз ҳаққында түсиндириў;
Эхиноккокоз тийкарынан ийтлерден жуғады. Соның ушын қанғымай ийтлерди жоқ етиў, хожалықлардағы ийтлер санын кемейттириў, оларды ҳәр дайым қадағалаўға алып емлеў (дегельминтизация) өткериў керек.
Профилактика илажлары медицина ҳәм ветеринария, коммунал хызметкерлери қәнийгелери, аңшылар менен биргеликте комплекс иләжларды алып барғанда нәтийжели әмелге асырылады.
Эхинококкоздың алдын-алыўда төмендегилер усынылады: балаларды ҳәр қыйлы ҳайўанлар менен қатнаста болғаннан соң әлбетте қолын жыллы суўда сабынлап жуўыўға үйретиў;
Балалардың ийт пенен ойнаўына жол қоймаў;
Малханаларды ҳәм ҳайўан сақланатуғын орынларды тек ғана үлкен жастағы адамлар арнаўлы кийимлерде тазалаӯ;
Адамлар жасайтуғын орынлардағы ишимлик ушын ҳәм хожалық мақсетлеринде ислетилетуғын ашық суў ҳәўизлерине ийт ҳәм басқа ҳайўанлардын суў ишиўине ҳәм суӯға түсиӯине жол қоймаў;
Үйде азық-аӯқат өнимлерин ийт тиймейтуғын орынларға қойыӯ:
Ийтлерге өз алдына ыдыс табақ қойыӯ, оны асханаға киритпеӯ;
Эхинококкозға гүман қылынғанда өз аймағындағы емлеў-профилактика мекемесине хабарласыӯ;

ҚР СЭТ ҳ ЖСБ паразитология бөлими
врач паразитологы Г.Калжанова