Туберкулёз кеселлигиниң ең дәслепки белгилери қандай

Жәҳән денсаўлықты сақлаў шөлкеми мағлыўматларына көре, туберкулёз кеселлиги ҳәзирде дүньядағы ең кең тарқалған өлим себеплериниң бири есапланады. Туберкулёз кеселлигин ерте анықлаўдың ең жақсы усылы ҳәр жылы өкпени флюрография тексериўи ямаса қақырықты бактериологиялық тексериўден өткериў есапланады. Буннан тысқары туберкулёз кеселлигиниң ерте клиникалық белгилери бар болып олар төмендегише:

Шыпакер қәнийгелер туберкулёз кеселлигин еки формаға ажратады.
Жасырын (латент) форма
Туберкулёз таяқшасын жуқтырған адамлардың барлығы да кесел болып қалмайды. Көплеген адамлардың иммун системасы туберкулёз кеселлиги бактерияларының активлигин бастырыў ушын жетерли дәрежеде күшли. Яғный, организмде туберкулёз бактериясы бар болса да туберкулёз кеселлиги раўажланбаўы мүмкин. Жәҳән Ден саўлықты сақлаў шөлкеми мағлыўматларына көре бул кеселликтиң жасырын формадан актив формаға өтиў мүмкиншилиги 5-15%ти қурайды және бул иммунитет кескин түсип кеткенде гүзетиледи, мысалы ҳәмледарлық, баўыр ҳәм бүйрек кеселликлери, қантлы диабет, тойып аўқатланбаў (қатаң пархез тутыў), темеки өнимлерин шегиў, онкологиялық кеселликлер ямаса АИВ инфекциясы ўақтында.
Актив (актив) форма
Бунда адам иммун системасы бактериялар санының көбейиўин қадағалаўға алыўы төменлейди. Кеселликтиң бул формасы менен кеселленген адамның тек ғана өзи кеселленип қоймастан, бәлки әтирапындағы басқа инсанларға да актив түрде жуқтырыў қәўипи болады.
Туберкулёз кеселлигиниң дәслепки белгилери.
Туберкулёздиң жасырын формасы симптомсыз кешип, адам ден саўлығына зиян жеткизбейди. Актив формасында болса бир қатар белгилер гүзетилип олар әсте-ақырынлық пенен раўажланады.
3 ҳәпте ямаса одан көбирек даўам ететуғын жөтел.
Егер сиз себепсиз ҳәм тынымсыз жөтелиўди баслаған болсаңыз, әлбетте терапевт шыпакер көригине ушрасың ямаса шыпакер усынысы тийкарында өкпениңизди флюрография тексериўинен өткериң. Бул өкпе менен байланыслы мәселелериниң ең анық ҳәм дәслепки белгилерин анықлаў жолы болып табылады. Еслеп қалың, жөтелдиң басқа себеплери де болыўы мүмкин — мысалы, мәўсимлик аллергия ямаса шаң есабынан келип шығыўшы аллергия, созылмалы бронхит, ханада ығаллықтың төменлеўи.
Көкирек бөлиминдеги дискомфорт (қолайсызлық ).
Көкирек бөлиминде аўырыўдың болыўы барлық ўақытта гүзетилмейди. Жөтелип атырғанда ямаса дем алып атырғанда көкирек бөлиминдеги қолайсызлықты сезсеңиз терапевт шыпакерге ушырасың.
Субфебрил температура.
Сыртқы көринисинен дене температурасы жоқ сыяқлы болса да термометр көбинесе 37-37,5°С ны көрсетеди. Узақ даўам етиўши жөтел сыяқлы, субфебрил температура да туберкулёз кеселлиги бар екенлиги ҳаққындағы сигналлардан бири есапланады.
Себепсиз дене салмағының түсиўи.
Инсан турмыс тәризин өзгертирмесе де, қатаң пархезге әмел килмаса да, спорт залында артықша шуғылланбаса да азып кетиўи мүмкин, бирақ бул белгилер тек ғана туберкулёз кеселлигиниң емес бәлки басқа бир қатар қәўипли кеселликлердиң белгиси болыўы мүмкин. Мысалы, онкологиялық кеселликлер, ишки исиниўлер, ишек қуртлары ҳәм паразитлер болыўы мүмкин.
Көп терлеў.
Айрым жағдайларда тоңыў, айрым жағдайларда қызып кетиў ҳәм терлеў климакс дәўириндеги ҳаялларға тән шағым есапланады. Бирақ климакс дәўирине шекем узақ болса, ямаса бул жағдай артта қалған болса, ямаса сиз ер адам болсаңыз — себепсиз қызып кетиўди итибарсыз қалдырмаң. Әсиресе түндеги уйқы ўақтында көп терлеп жүрген болсаңыз – туберкулёз кеселлигине гүман қылыўыңыз керек.
Иштейдиң төменлеўи.
Сиз кеселлик ҳаққында еле гүманланбаўыңыз мүмкин, бирақ организм көп ўақыттан берли кеселлик пенен гүресип атырған болыўы ҳәм оның ушын үлкен энергия сарыплап атырған болыўы мүмкин. Биринши нәўбетте ас сиңириў системасы ҳәлсирейди. Ас сиңириўге қымбатлы энергияны сарыпламаў ушын организм азырақ аўқатланыўды баслайды, иштей жоғалады. Бул шыпакерге мүрәжат етиўиңиз ушын себеп болады.
Тез ҳәлсизлениў.
Бул шағым бир қатар кеселликлердиң кең тарқалған белгиси есапланади. Мысалы, жүрек-қан тамыр кеселликлери, раўажланып атырған онкологиялық ҳәм ас сиңириўдиң патологиялық бузылыўлары, төмен депрессия ҳәмде туберкулёз кеселлигинде де сол тәриздеги белги пайда болыўы мүмкин.
Егер туберкулёз кеселлигиниң белгилерин сезсеңиз не қылыў керек?
Тағы тәкирарлаймыз, тезлик пенен терапевт шыпакер көригине барың. Қәнийге сизиң шағымларыңызды тыңлайды, кеселлик тарийхын көрип шығады ҳәм дәслепки кеселликти тастыйықлайтуғын ямаса бийкарлайтуғын тексериўлерди өткериўди усыныс етеди.
Бул кеселлик пенен кеселлениў тек ғана сизге емес бәлки әтирапыңыздағы жақын инсанларыңыз ушында қәўип туўдырыўы мүмкин екенлигин умытпаң. Сол себепли ҳәр биримиз өз ден-саўлығымызға бийпарқ болмаўымыз лазым.

Қарақалпақстан Республикасы Санитария-эпидемиологиялық тынышлық ҳәм жәмийет саламатлығы басқармасы эпидемиолог врачы Турымбетов Меңлибай