«Гепатит В ҳəм С бул қəўипли кеселлик»

Гепатит В ҳəм С – бул вируслы кеселликлер болып, вирус организмге түскенинде өмир ушун зəрур болған ишки органларға кери тəсир көрсете баслайды. Сол кеселлик себепли еӊ көп зиянланыўшы орган бул баўыр есапланады. Кеселлик клиник белгилерсиз яки анық белгилер менен өтиўиде мүмкин. Кеселлик созылмалы түс алғанда, бул вируслы инфекция көбинесе өз ўақтында емленбесе баўыр циррозы ҳəмде рак кеселликлерине алып келиўи мүмкин.

Кеселликтиӊ кешиўи қандай?

Гепатит В ҳəм С менен кеселленген наўқасларда көбинесе кеселлик белгилери узақ ўакт даўамында гүзетилмейди. Вирус медициналық көрик яки ҳəмледарлық ушын дизимге алыў ушын зəрур болған лаборатория қан анализлери өткизилиўинде тосыннан анықланып қалыўы мумкин.
Инсан организминде гепатит В хəмде С ныӊ сырқы белгилери баўырдыӊ функциясыныӊ жаманласыўы себепли жүзеге келеди. Олар төмендегише:
Кеўил айныў;
Бас айланыў;
Дене температурасыныӊ көтерилиўи (əдетте 39-40 °C);
Дəрмансызлық;
Күшли бас аўрыў;
Тери реӊиниӊ өзгериўи (сарылық);
Силекей қабат,көз склерасы, алақанлар сарғайады;
Сийдик реӊи өзгереди (рени пиво яки ашық шай ренине уқсайды);
Иштейдиӊ жоғалыўы;
Үлкен дəрет (реӊсизленеди, ақ түске киреди);
Оӊ кабырға тусында аўрық гўзетиледи;

Вируслы гепатит В ҳəм С қалай жуқтырыў мумкин?

Кеселликтиӊ тийкарғы бөлими зиянланған асбаб-үскенелер менен (шприц, ийне, стомотологиялық асбаплар ҳ.б), кем бөлими HBV ға тексерилген қан препаратларын қуйыў менен байланыслы. Буннан тысқары жақын контакт (ана-бала), жынсий қатнас, соныӊ менен бирге тери ҳəм силекей қабатларыныӊ зиянланыўы менен байланыслы вирус «табийий» жуғыўы мүмкин. Əсиресе зиянланыў қəўипи жоқары болған наўқаслар болып, гемодиализге қатнаўшылар, соныӊ менен бирге социал группадағы шаҳслар еркек гомосексуаллар, гияхбентлер, жеӊил табиятлылар есапланады. HBV менен жоқары зиянланыў қаўипли группасына қан ҳəм қан компонентлери менен қатнаста болған медицина жумысшыларида киреди. Вирус адам организмындеги бəрше биологиялық суйиқлықларында болады. Соныӊ ушында анадан балаға жолдас арқалы, көкрек сүтинен де өтиўи мүмкин.
Вируслы гепатит В ҳəм С ныӊ жасырын дəўири 4 хəптеден 6 айға шекем, орташа 35 күнди қурайды. Вируслардыӊ кириўи қан тамырлар болғанлығы себепли ол қан арқалы пүткил организм бойлап тарқалып, оған патологик тəсир көрсетпейди, кейин ала иммунопаталогик себеплерге көре баўыр клеткаларын зиянлайды.

Кеселликлти қандай алдын аламыз?

Жеке гигиена кағыйдаларына əмел қылыў. Медицина мекемелери ҳəмде ҳəрқийлы гозаллық салонларда бир мəртелик асбаплардан пайдаланыў ҳəм олардыӊ стерилизацияланғанлығына итибарлы болыӊ.
Шприц ҳам басқа инсанлардыӊ биоматериаллары менен ислеў проццесинде гигиеналық қағийдаларға əмел қылыў. Жəмийетлик орынларында тырналыўлар артырмаслыққа ҳəрекет қылыӊ, себеби сизден алдын басқа адам да тырналған болыўы мүмкин, тис тазалаў үскенелеринен басқалар пайдаланыўына жол қоймаӊ. Илажи барынша бир жылда бир мəрте гепатитке қан анализын тапсырыӊ. Кеселликтиӊ жуғыўыныӊ алдын алыўда еӊ жаксы усыл вируслы гепатит кеселлигине қарсы вакцина алыў.

Қарақалпақстан Республикасы Санитария-эпидемиологиялық тынышлық ҳəм жəмийет саламатлығы басқармасы, эпидемиология бөлими эпидемиолог врачи А.Джумамуратов