Эхиноккокоз кеселлиги ҳаққында нелерди билемиз?

 

Эхинококкоз дүнья жүзинде кең тарқалған паразитар кеселликлердин бири болып, Орта Азия мәмлекетлеринде соның ишинде Өзбекстан ушында эндемик есапланады. Бул кеселлик тийкарынан шарўашылық раўажланған аймакларда көплеп ушырасады.

Кеселликтиӊ тийкарғы дереги ийтлер, қасқырлар, сағаллар, динго ийтлери болып, олардың ишегинде жетилген эхинококкок раўажланады ҳәм жасайды. Паразиттиң жетилген буўынлары дәрет арқалы ажыралып сыртқы орталыққа түседи, соң ийттиң жүнине силекейине (жалап тазалағанда) топыраққа, шөплерге түседи.

Адамларға кеселлик ҳайўан менен (әсиресе, ийтлердиң жүнин сыйпалағанда) катнаста болғанда эхинококк майегин жутқанда жуғады. Эхинококк майеги ишекке түскеннен кейин қан арқалы баўырға, соныӊ менен бирге өкпе, мый ҳәм басқа ағзаларға жайласады ҳәм сол жерде раўажланады.

Белгилери: Эхинококкоз ҳәр қыйлы өтеди. Ол паразиттиӊ жайласыў орнына, эхинококклардыӊ қәншелли тез өсиўине, үлкен-кишилигине, сондай-ақ, наўқас организмниӊ иммунитетине байланыслы. Кеселлик балалардың ақлый ҳәм физикалық жақтан өсиўине тосқынлык қылып, мийнет искерлигин пәсейтириўине алып келиўи мүмкин. Эхиноккокоз бенен аўырған наўкасларда айырым ўақытлары денетемпературасы көтериледи, басы аўырады, иштейи жоғалады, тутқанақ тутыўы, ләң болыўы, кем қанлық жүз бериўи гүзетиледи.

Бул кеселлик әсиресе балаларда аўыр кешеди.

Емллениўи: Эхинококкоздың тийкарғы емлеў усылы хирургиялық операция ҳәм паразитке қарсы дәри препаратлары қолланылады.

Алдын-алыў ушын не ислеўимиз зәрүр: Эхиноккокозға қарсы гүресиў ушын халық  жасайтуғын орынларды абаданластырыў, халықтыӊ медициналық билимин асырыў, оларға эхинококкоз ҳаққында түсиндириў;

Эхиноккокоз тийкарынан ийтлерден жуғады. Соның ушын қанғымай ийтлерди жоқ етиў, хожалықлардағы  ийтлер санын кемейттириў, оларды ҳәр дайым қадағалаўға алып  емлеў (дегельминтизация) өткериў керек.

Профилактика илажлары медицина ҳәм ветеринария, коммунал хызметкерлери қәнигелери, аңшылар менен биргеликте комплекс илажларды алып барғанда нәтийжели әмелге асырылады.

Эхинококкоздың алдын-алыўда төмендегилер усынылады: балаларды ҳәр қыйлы ҳайўанлар менен қатнаста болғаннан сон әлбетте қолын жыллы суўда сабынлап жуўыўға үйретиў;

Балалардыӊ ийт пенен ойнаўына жол қоймаў;

Малханаларды ҳәм ҳайўан сақланатуғын орынларды тек ғана үлкен жастағы адамлар арнаўлы кийимлерде тазалаў;

Адамлар жасайтуғын орынлардағы ишимлик ушын ҳәм хожалық мақсетлеринде ислетилетуғын ашық суў ҳәўизлерине ийт ҳәм басқа ҳайўанлардыӊ суў ишиўине ҳәм суўға түсиўине жол қоймаў;

Уйде азық-аўқат өнимлерин ийт тиймейтуғын орынларға койыў:

Ийтлерге өз алдына ыдыс табақ қойыў, оны асханаға киритбеў;

Эхинококкозға гүман қылынғанда өз аймағындағы емлеў-профилактика мекемесине хабарласыў;

 

ҚР СЭТ ҳәм ЖСБ Паразитология бөлими врач паразитологы Г.Калжанова