Өткир респиратор инфекциялары профилактикасы

 

Өткир респиратор инфекциялары (ӨРИ) түрли патогенлер келтирип шығарыўшы ҳəм жоқары демалыў жолларын өткир зиянлаўы менен тəриплениўши кеселликлер топарына киреди. ӨРИ топарлары бул – Грипп, SARS хəм де жаӊа коронавирус инфекциясы (COVID-19) киреди, бул топардағы вируслар пүткил жер жүзинде тарқалған болып бəрше жастағы адамларда кеселлик шақырады.

Кеселликтиӊ инфекция дереги бул наўқас адамлар ҳəм инфекция тасыўшылар болып, патоген органызмге ҳаўа тамшы, ҳаўа шаӊ, турмыслық-қатнас жоллары арқалы жуғады. Мəселен, инсан жөтелген ўақытта əтирап орталыққа 500 мыӊға жақын, ал түшкиргенде болса 2 миллионға шекем түрли өлшемдеги аэрозол бөлекшелерин шығарады. Киши аэрозол бөлекшелер ҳаўада мəлим мүддетке шекем қалады, үлкенлери болса сыртқы орталықта түрли буйымларда орналасады.

Грипп хəм өткир респираторлы вируслы инфекциялардыӊ раўажланыў қəўипи жоқары болған топарларға: ҳəмледар хаяллар, 6 айлықтан 5 жасқа шекемги балалар, жасы үлкенлер сондай-ақ, жүрек-қан-тамыр, демалыў системасы органлары хроник кеселликлери бар болған ҳəр қандай жастағы, соныӊ менен бирге айрым метоболик кеселликлер бар адамлар (қантлы диабет, семизлик) киреди.

Специфик профилактика

Кеселликтиң алдын алыўдыӊ еӊ нəтийжели усылы бул – вакцинациялық шаншыў өткериў есапланады. Өз ўақтында шаншыў өткериў ӨРИ менен кеселлениўди бирнеше мəртеге кемейтиреди ҳəм кеселликтиӊ жеӊил өтиўин тəмийинлейди, оныӊ даўамлылығын қысқартырады, соныӊ менен бирге еӊ кеӊ тарқалған кеселликтыӊ асқыныўы яғный пневмонияныӊ алдын алады.

Специфик емес профилактика

Кеселликтиӊ мəўсимлик күшейиў дəўиринде респиратор инфекцияларыныӊ алдын алыў мəқсетинде төмендегилер усынылады:

  1. Бир мəртелик медициналық нықаплардан пайдаланыў – адамлар көп топланыўшы орынларда, автотранспортларда, наўқас адамларға күтим қылынғанда демалыў системасы жолларын қорғаў ушын қолланылса мəқсетке муўапық болады. Нықап аўыз ҳəм мурынды беккем, бос жай қалдырмастан тағыў ҳəм ўақты-ўақты менен алмастыў;
  2. Жеке гигиена қағыйдаларына əмел қылыў – жәмийетлик орынларда болғанда, аўқаттан алдын ҳəм ҳəжетханадан кейин қолларды жақсылап жуўыў, жөтелгенде яки түшкиргенде аўыз ҳəм де мурынларды бир мəртелик салфеткалар менен жабыў, сəлемлескенде жақын қушақлаў ҳəм қол қысыўларды шеклеў, индивидуал түрде буйымлардан пайдаланыў соныӊ менен бирге ханаларда ығаллы тазалаў, тез-тез шамаллатып турыў;
  3. Саламат турмыс тəризине əмел етиў – инсанныӊ өсиўи, нормал раўажланыўы ҳəм организм активлигин тəмийинлеўши физикалық шынығыўлар менен шуғылланыў, спиртли ишимликлер, шегиў сыяқлы зиянлы əдетлерди тоқтатыў, соныӊ менен бирге дəрилик препаратларды шыпакер рецепсыз қабыл қылмаў усынылады.

Есиӊизде сақлаӊ! Барлық профилактикалық шәра-илажларға əмел етиў сизди ҳəм атырапыӊыздағы адамларды кеселликтен ҳəм бул кеселликтиӊ əқибетлериннен қорғайды.

 

Қарақалпақстан Республикасы Санитария-эпидемиологиялық тынышлық ҳəм жəмийет саламатлығы басқармасы Эпидемиология бөлими эпидемиолог врачы А.Джумамурато

Басқарма Мәлимлеме хызмети