Қызылша кеселлиги ҳәм оның алдын алыўда иммунопрофилактиканың роли

Бүгинги күнде қызылша кеселлигиниң көплеп тарқалыўы ҳаққында халық арасында қәўетерлер күшейген.

Дүнья жүзи денсаўлықты сақлаў шөлкеминиң хабар бериўинше жер жүзиниң 153 мәмлекетинде, тийкарынан Россия, Франция, Грузия, Украина, Италия, Сербия, Греция, қоңсылас болған Қазақстан, Тәжикстан ҳәм Қырғызстанда эпидемиологиялық жағдай кескинлескен. 2023-жылдың 9 айында 103 720 жағдай дизимге алынып, соннан 37 жағдайда өлимшилик пенен жуўмақланған.

Украинада 230 000 (болыўы мүмкин), Индия 36 154,  Яманда 28 271, Пакистанда 8 989, Нигерияда 7433, Эфиопияда 7111,  Сербияда 4 954, Францияда 2 576, Грецияда 2 476, Италияда 2 020, Россияда 1 396, Грузияда 1 128, Туркияда 3525 жағдайда кеселлик дизимге алынған. Aўғаныстанда 2021-2023 жылларда 48366 дизимге алынып, соннан 250 өлим, Тәжикистанда 610, Қырғызыстанда 1704, Қазақстан 7540 жағдай соннан 86,7 % ти 14 жасқа шекемги балалар.

  Кеселленгенлердиң 75 (70 %) қызылшаға қарсы шаншылмаған.

Дүнья жүзи денсаўлықты сақлаў шөлкеминиң экспертлериниң шешими бойынша эпидемиологиялық жағдайдың кескинлесиўине тийкарғы себеплердиң бири шаншыўдан бас тартыў екенлиги, сондай-ақ профилактикалық шаншыў пуқараларды кеселликтен қорғайтуғынлығын мәлимлейди.

Өзбекстан Республикасында бүгинги күнге шекем 1 180 жағдайда кеселлик тастыйықланған. Кеселлениўшилик тийкарынан Наманган 518, Ташкент қаласында-473, Ташкент ўәлаяты 103, Фергана 27, Қашқадарья 14, Самарқанд 11, Жиззах 8, Сырдарья ҳәм Сурхандарья 7,  Андижан ҳәм Қарақалпақстанда-5, Бухара ҳәм Наўайыда 1 жағдай дизимге алынған.

Жасы бойынша: 1 жасқа шекем 453 (38,4%), 1-6 жаста 550 (46,6%), 7-14 жас 69, 15-30 жас 54, 30 жастан жоқары 54 жағдай.

Республикамыздың Қанлыкөл, Хожели, Тахиатас, Кегейли, Әмиўдәрья, Шымбай районы ҳәм Нөкис қаласында бүгинги күнде 21 жағдайда кеселликке гүман етилди, соннан 7 жағдайда Нөкис қаласы 3, Шымбай 1, Кегейли 1 ҳәм Хожели районында 2 жағдайда кеселлик лабораториялық усылда Ташкент қаласында тастыйықланды.

Жасы бойынша: 1 жасқа шекем 1, 3-6 жас – 1, 7-14 жас –  1, 19 жаста – 1, 20-30 жас – 1, 30 жастан жоқары – 2. 5 жағдайда 71,4% шаншылмаған, соннан 3 жағдайда шаншыўдан бас тартқанлар арасында ушырасқан. Еки жағдайда Қазақстан Республикасынан келген пуқаралар арасында болды. 1 пуқара үлкен жаста Қазақстан Республикасы Атыраў областына жумыс ислеўге барған ҳәм кеселленип қайтқан. 2-жағдай 3 жасар бала ата-анасы менен Қазақстан Республикасы Алматы областына көшип кеткен, июль айында кеселленип келген.

  • Қызылша – өткир жуқпалы вируслы кеселлик.
  • Кеселлик дереги наўқас. Кеселликке қарсы арнаўлы шаншылмаған ҳәм бурын кеселленбеген адамларда жуқпалылығы 100%.
  • Кеселликтиң жасырын дәўири орташа 21 күн.
  • Тийкарғы белгилери: дене ыссылығының жоқарылаўы, жөтел, коньюктивит, ринит ҳәм денеге таспа тасыў. Кеселлик тийкарынан балалар арасында ушырасыды, ал ересек жаста кеселлик бир қанша аўыр өтеди. Кеселлик айырым жағдайларды пневмония, менингит ҳәм тағыда басқа асқыныўлырға ҳәм аўыр әқибетке, өлим жағдайына алып келиўи мүмкин. Кеселликтиң арнаўлы еми жоқ, тек симптоматикалық усылда емленеди. Кеселликтиң алдын алыўдың ең исенимли жолы профилактикалық шаншыў болып есапланады.

 

Бүгинги күнде республикамыз аймағында қызылша кеселлиги бойынша эпидемиологиялық жағдай қатаң қадағалаўға алынған ҳәм бир қанша тыныш. Лекин, бул кеселлик тарқалмайды деген сөз емес, себеби қызылша кеселлигине қарсы профилактикалық шаншылмаған, яғный кеселликке қарсы иммунитети қәлиплеспеген инсанлар топланып қалыўы кеселликтиң сырттан кирип келиўине ҳәм республикамыз аймағында кеселликтиң тарқалыўына имканият жаратады.

Айрым ата-аналар арасында қызылша кеселлигине қарсы шаншыўын алыўдан бас тартыў жағдайлары ушырасады. Буннан тысқары ҳәр қыйлы кеселликлер менен шаншыў алыўдан медициналық шеклеў берилген балалар бар.

Кеселликтиң алдын алыў мақсетинде емлеў профилактика макемелеринде хызмет көрсетиўши медицина қәнигелери кеселликтиң клиникасы, алдын алыў илажлары бойынша арнаўлы таярлықтан өткерилип тийисли илажлар өткерилмекте.

Тийкарынан халық арасында қызылша кеселлигине қарсы профилактикалық шаншыў алмаған пуқараларды анықлап, шаншылмағанларды шаншыў, кеселликке гүманлы жағдайда тезде бөлеклеў, мәмлекетимиз шегарасында шөлкемлестирилген санитария қадағалаў пунктлеринде қырағылықты асырыў бойынша бир қатар илажлар алып барылмақта.

Бүгинги күнде қызылша кеселлигине қарсы профилактикалық шаншыўды өткериў ушын КПК вакцинасының қоры жеткиликли ҳәм жобалы шаншыў жумыслары емлеў профилактика мәкемелериндеги шаншыў ханаларында өткерилмекте. Өзбекстан Республикасы Миллий шаншыў календары тийкарында 1-6 жастағы балалар бийпул шаншыў илажлары өткериледи.

Жоқарыда атап өтилгенлерге тийкарланып ҳүрметли ата-аналардан илтимас еткен болар едик: балаларыңыздың өмирден ләззат алып жасаўы ушын миллий календарь тийкарында профилактикалық шаншыўларын өз ўақтында алыўларына шақырып қаламыз.

 

ҚР Санитария-эпидемиологиялық тынышлық

ҳәм жәмийет саламатлығы басқармасы Мәлимлеме хызмети