Мәўсимли грипп ҳәм өткир респиратор вируслы кеселликлер, олардың алдын–алыў иләжлары

 

 

 

Мәўсимли грипп ҳәм өткир респиратор вируслы кеселликлер,

олардың алдын–алыў иләжлары  

 

Дунья жузинде өткир респиратор вируслы кеселликлерди шақырыўшы вируслардың 200ден аслам тури бар. Бул мәўсимли кеселликлер болып, наўқасланғанлар саны тек қыс мәўсиминде ғана емес, гуз–бәҳар мәўсимлеринде де көбейеди. Себеби бул ўақытларда хаўа температурасының кескин турде тусип кетеди. Егер, хаўа температурасы +200С тан жоқары болса, вирус адамнан–адамға өтиў қәбилетин жоғалтады. Соның менен бирге қыста адам организми суўық тәсиринде тоңып, вируслы инфекцияны өзине тез қабыллайды.

Өткир вируслы респиратор кеселликлериниң қозғатыўшылары бир–биринен тарқалыў механизми ҳәм ишки дузилиси арқалы ажыралып турады.

Грипп кеселлигинде вируслар адам организминиң жоқары дем алыў органлары клеткаларында көбейгенлиги себепли, кеселликтен кейинги асқыныўлар келип шығыў қәўипи жудә жоқары, наўқаста хроник бронхит, отит, пневмония, менингит, миокардит, неврит ҳәм басқа да аўыр кеселликлер раўажланыўы мумкин. Егер, грипп кеселлиги менен иммунитети қәлиплеспеген кишкене бала яки иммунитети пәсейген кексе адам кеселленсе кеселлик аўыр турдеги белгилер менен кешеди.

Мәўсимли грипп ҳәм өткир респиратор вируслы кеселликлердиң жасырын дәуири 1–2 кун. Жасырын дәўири өткеннен соң наўқастын дене температурасы көтерилип, мурны питеди, тамағы аўырады, ҳәлсизлик сезип, басы аўырады. Егер, грипп кеселлиги белгилери пайда болса биринши гезекте наўқасты жатқызып, уйге шыпакер шақырыў керек. Хәр қандай жағдайда өзин-өзи емлеўге болмайды, әсиресе антибиотиклерди шыпакер руўхсатысыз қабыллаўга болмайды, себеби  антибиотиклер вирусқа тәсир етпейди. Бундай кеселликлерде симптоматикалық тәсир етиўши (қақырық тусириўши, аўрыў қалдырыўшы, дене ыссылығын тусириўши) дәри-дармақларды қабыллаў жақсы нәтийже береди. Наўқасқа көбирек суйықлық, қурғақ мийўелерден қайнатпалар, мийўе шербетлерин ишкизиў лазым болады.

Кеселликтиң өтиўи адамның иммунитетине байланыслы. Грипп ҳәм ӨРВК кеселликлеринен сақланыў ушын ең алды менен иммунитетти беккемлеў керек, организмде иммунитет кушли болған жағдайда кеселлик келип шықпайды, аўырған жағдайда да кеселлик жеңил өтеди. Организмдеги иммун клеткаларын көбейтиў ушын шиповниктен таярланған компот, лимонлы шай, чеснок ҳәм асқабақты ҳәр дайым аўқатқа пайдаланыў керек.

Турар жайды дезинфекциялаў ушын сыналған халқ еми–әдраспан тутетип, наўқас жатқан хананы тез–тез шамаллатыў, ызғарлап жуўыў талап етиледи.

Кеселликти емлегеннен көре оның алдын алған мақул, соның ушын шөлкемлескен коллективлерде, мектеплерде, мектепке шекемги балалар тәрбия мекемелеринде температура режими сақланыўы шәрт, балалар ҳәм оқыўшылар арасында шамаллаў кеселликлериниң келип шығыўына жол қоймаўға улкен әҳмийет бериў керек. Олардың организмин гриппке қарсы гуресиў қәбилетин көтериў мақсетинде дурыс аўқатланыў, витаминли азық–аўқатлар бериў, уйде ҳәм оқыў тәрбия орынларында организмди шынықтырыў бойынша иләжлар өткериў усыныс етиледи. Булардан тысқары 4 қабатлы марлядан тигилген маскалардан пайдаланып, қолды сабынлап жуўып турыў керек. Маскадан пайдаланыў 40%ке, қолды сабынлап жуўыў 60% жағдайда өткир респиратор вируслы кеселликлер жуғыўынан сақлайды.

Грипп хам откир респиратор вируслы кеселликлерден сакланыудын ең нәтийжели усылы бул вакцинация болып табылады. Соның менен бирге ол қәўипсиз есапланады. Кеселликке қарсы өз ўақтында шаншылған адамлардан 90%ти мәўсимли грипп ҳәм өткир респиратор вируслы кеселликлер менен аўырмайды. Алдын–ала шаншыў жумыслары жылдың октябрь–ноябрь айларында өткериледи, шаншылған адамда иммунитет 15 куннен соң пайда болады (бул ўақытта организмде антителалар пайда болады). Вакцина 1 жылға шекем тәсир етеди.

Организимниң грипп кеселлигине қарсылығын кушейиттириуде денени шынықтырыў, спорт пенен шуғылланыў улкен әҳмийетке ийе.

 

ҚР МСЭБО врач эпидемиологы:                            И.Байниязов